“Helderwitte wortels die elkaar vasthouden”
Met BAREROOTS maken Nastasja en Lena een jongleervoorstelling waar de ruimte steeds kleiner wordt – tot er alleen nog tuinkers overblijft
Een van de genomineerden voor de BNG Circusprijs is het duo Nas and Lena. Met hun voorstelling BAREROOTS kozen Nastasja Jagodić en Lena Kautz de kleinst mogelijke speelvloer – en maken die tijdens de voorstelling nóg kleiner. Een gesprek over ruimte, zorg en waarom je sommige dingen alleen met z’n tweeën kunt maken.
Meer dan een randvoorwaarde
Waar er bij circus vaak groot wordt gedacht, komen Nas and Lena met een voorstelling van 2 bij 2 meter – en dat voelde voor hen heel logisch: “Ruimte is voor ons allebei een thema waar we ons veel mee bezighouden”, vertelt Nastasja, wiens discipline antipodisme is – jongleren met je voeten terwijl je op je rug ligt. “Ik lig horizontaal, en traditioneel gezien is antipodisme een heel statische discipline.” Daarom is ze juist geïnteresseerd in manieren om zich toch door de ruimte te bewegen. “Andersom jongleert Lena juist staand, waardoor ze veel kan bewegen.” Lena zoekt daarom de beperking op. Zij blijft stilstaan in de ruimte, terwijl ze haar lichaam beweegt. “We zijn allebei bezig met hetzelfde thema, maar vanuit andere richtingen”. Ruimte is dus zowel de gelijkenis als het verschil tussen Lena en Nastasja.
Daarbij kwam een open call voor het DIY project van Het Theaterschip in Deventer. Hier ontwikkelen makers in korte tijd een voorstelling die speelt in een theaterwagen. De krappe ruimte was dus een eis om mee te werken, maar voelde voor het duo ook direct als meer dan een randvoorwaarde, vertelt Nastasja: “We vonden de kleine ruimte die we krijgen zo speciaal dat we die bewust wilden gebruiken, in plaats van alleen te accepteren.” “De ruimte van zo’n wagen is klein, maar wij dachten meteen: hoe kunnen we die nog kleiner maken?”, voegt Lena toe.
De concrete echo van tuinkers
Het antwoord vonden ze in tuinkers. Het concept van BAREROOTS is dat het speelvlak gedurende de voorstelling meer en meer bedekt raakt met tuinkers. Hele stukken komen tevoorschijn uit luiken in het podium, lappen worden uit lades getrokken, en langere repen worden als matjes uitgerold op het podium. Zo krijgt het duo steeds minder ruimte om in te jongleren. Maar waarom je ruimte inperken met een plant? Het duo wilde niet zomaar een lijn trekken om de ruimte kleiner te maken, ze zochten naar iets interactiefs, iets levens. Dat heeft alles te maken met risico en consequenties: “We wilden graag iets dat visueel en tastbaar effect heeft als je erop gaat staan, of er een bal op laat vallen”.
Daarnaast heeft tuinkers een groot praktisch voordeel: het groeit razendsnel. “We hadden iets nodig wat we op maandag konden planten, en op vrijdag gegroeid zou zijn.” De zaadjes groeien vanuit een laagje water, en als ze ontkiemen, verstrengelen de wortels zich met elkaar, zodat je een heel stuk kan oppakken zonder dat het uit elkaar valt. Het groeien en verzorgen van de tuinkers is inmiddels een groot deel van het artistieke en productionele proces geworden. Waar ze eerst met een stuk folie op de vloer van hun huiskamer de kiemplant opkweekten, hebben ze inmiddels kratten waarin ze het groeiproces zorgvuldig bijhouden. Het brengt een extra dimensie van zorg en verzorging met zich mee, wat voor Nastasja en Lena ook een belangrijk element is in circus. “Zorg zit in onze manier van werken, in onze communicatie, in het jongleren”, vertelt Lena. “En de tuinkers zelf geeft daar een concrete echo aan. Het is een visueel middel om dat duidelijk te maken”.
Kale wortels, blote voeten
De titel BAREROOTS is deels een verwijzing naar blote voeten (barefoot). Naast ruimte, zijn voeten namelijk ook een verbindende factor tussen Lena en Nastasja. Bij antipodisme, Nastasja’s specialisme, zijn je voeten een essentieel onderdeel van de discipline. Maar ook Lena jongleert met haar voet – alleen dan niet met de zool, maar met de bovenkant. In BAREROOTS laten ze zien hoe voeten meer zijn dan iets om alleen mee te lopen. Maar de titel heeft nog iets verrassends: “Telkens als we een lap tuinkers laten zien, zijn mensen verrast door hoe de wortels eruitzien. Die helderwitte wortels die elkaar vasthouden zijn een mooie connectie met de titel.”
Niet alleen de wortels houden elkaar vast: ook Lena en Nastasja hebben elkaar nodig. “Het samenwerken met een ander is een van de fijnste dingen van dit werk”, zegt Lena. “We hebben ons echt gericht op het vinden van een nieuwe manier van jongleren – niet wat we al hadden samenvoegen, maar onderzoeken wat twee lichamen kunnen doen, en hoe onze eigen stijlen aan elkaar kunnen laten relateren.” Dat is loodzwaar, want bij jongleren moet je veel onthouden, op details letten en gefocust zijn. Samen met iemand anders is dat nog moeilijker. Die uitdaging maakt het tegelijkertijd ook heel leuk: “We komen op dingen die geen van beiden eerder heeft gedaan. Dingen die alleen maar kunnen omdat wij met z’n tweeën op het podium staan.”
Foto: Charlotte Joanna Photography
Foto header: Igor Ripak