“Het kan iedereen overkomen”

Emilie Weisse maakt circus over de mechanismen van partnergeweld

Een van de vier genomineerden voor de BNG Circusprijs 2026 is Emilie Weisse. Met The Boiling Frog maakt ze circustheater over intiem partnergeweld – en de veerkracht van de slachtoffers.

Een wolkje dat je volgt

Circusmaker Emilie Weisse bedenkt geen onderwerpen om voorstellingen over te maken: de thema’s dringen zich vanzelf bij haar op. Een idee begint bij haar als “een klein wolkje achter in je hoofd dat je overal volgt.” “Ik zoek er niet echt naar; het komt beetje bij beetje, en fluistert dan steeds luider.” Maar hoe kom je dan bij een thema als intiem partnergeweld? Volgens Emilie is het onmogelijk om er géén connectie mee te hebben. De statistieken liegen er namelijk niet om: 1 op de 3 vrouwen krijgt ermee te maken. Weisse heeft het in haar eigen omgeving vaker gezien, en op een gegeven moment voelde ze de verbinding met circus.

Die verbinding tussen zo’n maatschappelijk beladen thema en circus voelt voor Weisse niet vergezocht, maar juist vanzelfsprekend. “Denk aan de woorden die we bij partnergeweld gebruiken: manipulatie, partners, fysiek contact, vertrouwen, extremen, risico, veerkracht”, legt ze uit. “Dat is precies het vocabulaire van het circus. We hebben partneracrobatiek, objectmanipulatie, het vertrouwen dat je in je partner legt om je te laten opvangen, het risico dat je neemt.” Zo vraagt bijvoorbeeld hair hanging als discipline al veel veerkracht van de performer, omdat je lichaam geleidelijk moet wennen aan de spanning die op je hoofd komt te staan. Zelfs een begrip als depersonalisatie – de ervaring dat je bij een hevige schok je lichaam verlaat en jezelf van buitenaf bekijkt – ziet Emilie visueel voor zich met luchtacrobatiek.

Eigen aannames afbreken

Weisse wil niet per se een persoonlijk verhaal vertellen. “Partnergeweld kent patronen, fases die zich telkens in ongeveer dezelfde volgorde herhalen. Ik vind het interessanter om daarop te focussen.” Dat doet ze liever door middel van associatieve ideeën dan een letterlijk narratief of een enkele persoonlijke casus. Geen huiskamer met een bankje dus, maar een abstracte ruimte die met licht, geluid en muziek van nauw naar wijd beweegt.

Om de patronen en mechanismen kloppend te krijgen, werkt ze samen met dr. Nicole van Gelder, wetenschapper en specialist op het gebied van partnergeweld. De wetenschap houdt haar weg van clichés: “ik wil zelfs mijn eigen aannames durven afbreken”. Maar de regie blijft van haar. “De wetenschapper is er niet om de voorstelling te maken. Mijn artistieke onafhankelijkheid blijft. Dat is mijn enige regel. Ik maak geen documentaire – ik draag een artistieke visie uit.” De kennis die ze met het onderzoek opdoet, geeft haar vrijheid: “Hoe meer je van een onderwerp weet, hoe soepeler je je erin beweegt, omdat je niet bang hoeft te zijn dat wat je doet niet klopt.”

Meer begrip en compassie

Wat The Boiling Frog het publiek vooral wil laten voelen, is hoe deze mechanismen je naar extremen kunnen leiden. Dat zit al in de titel, die verwijst naar hoe een kikker niet wegspringt uit water dat geleidelijk aan opwarmt.

Weisse wil een genuanceerd beeld geven. “We praten vaak over slachtoffers, maar ‘overlevende’ vind ik een beter woord,” zegt ze. “Er schuilt zoveel veerkracht in. Deze vrouwen zijn niet passief; ze navigeren.” Door te laten zien hoe de mechanismen werken, hoopt Emilie op meer begrip en compassie. “Uiteindelijk wil ik dat mensen beseffen: het kan iedereen overkomen”.

Je hoeft het niet te leven

Sensatie vermijdt Weisse bewust: “Ik wil het onderwerp met gevoeligheid behandelen.” Daarbij horen triggerwaarschuwingen, nazorg en nagesprekken, met aandacht voor beide kanten: ze is in gesprek met Filomena, een organisatie die zowel met slachtoffers als plegers werkt.

Dat The Boiling Frog zich toespitst op vrouwen, is een bewuste keuze: “dat vond ik een statement vanwege de overweldigende statistieken”. Tegelijkertijd benadrukt Weisse dat geweld iedereen kan treffen, ongeacht gender. En of je het zelf hebt meegemaakt, doet er wat haar betreft niet toe. “Niemand vraagt of ze pleger moeten zijn om de man in mijn voorstelling te kunnen spelen. Je hebt een sterke verbinding met het onderwerp nodig, maar het maakt niet uit of je het zelf hebt geleefd.”